Wat is Ondersteunde Communicatie?
Ondersteunde Communicatie (OC) is een verzamelnaam voor verschillende manieren van communiceren. Niet iedereen kan gesproken taal gebruiken of begrijpen zoals anderen dat doen. Daarom zijn er methodes en hulpmiddelen ontwikkeld die communicatie ondersteunen en toegankelijker maken.
Ondersteunde Communicatie betekent dat verschillende communicatievormen en hulpmiddelen worden ingezet om communicatieve vaardigheden zo goed mogelijk te ondersteunen. Daarbij kan gedacht worden aan gesproken taal, aangepast taalgebruik, gebaren, pictogrammen, foto’s, communicatiekaarten en andere visuele hulpmiddelen.
Binnen zowel de (kinder)revalidatie als de zorg en het onderwijs heeft Ondersteunde Communicatie sinds de jaren negentig een belangrijke plaats gekregen.
De term Ondersteunde Communicatie benadrukt dat verschillende communicatievormen elkaar aanvullen en ondersteunen tijdens het communiceren. De uitgangspunten sluiten nauw aan bij de filosofie van Totale Communicatie (TC), een term die vooral wordt gebruikt binnen de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking.
Ondersteunde Communicatie wordt gebruikt bij mensen die:
- niet of nauwelijks spreken
- moeite hebben met het begrijpen van gesproken taal
- behoefte hebben aan extra visuele ondersteuning
- communicatie anders verwerken door bijvoorbeeld autisme, een verstandelijke beperking, TOS of NAH
Ondersteunde communicatie en toegankelijkheid
Communicatie speelt een belangrijke rol in zelfstandigheid, participatie en kwaliteit van leven. Daarom is toegankelijke communicatie opgenomen in het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, dat sinds 2016 ook in Nederland van kracht is.
Dit verdrag onderstreept het belang van communicatie die begrijpelijk en toegankelijk is voor iedereen, bijvoorbeeld door het gebruik van visuele ondersteuning, eenvoudige taal en ondersteunende communicatiemiddelen.
Ondersteunde Communicatie helpt mensen om beter informatie te begrijpen, zich duidelijker uit te drukken en actiever deel te nemen aan het dagelijks leven.
Leerstoel Ondersteunde Communicatie
Sinds 2010 beschikt de Radboud Universiteit Nijmegen over een bijzondere leerstoel Ondersteunde Communicatie (OC) bij meervoudige beperkingen. Deze leerstoel richt zich volledig op onderzoek en kennisontwikkeling rondom Ondersteunde Communicatie.
Werken met visualisaties
Deze uitgebreide Belgische website biedt praktische informatie over het gebruik van visuele ondersteuning bij communicatieve beperkingen. Je vindt hier uitleg over bestaande hulpmiddelen, voorbeelden uit de praktijk en tips voor het zelf maken van communicatiematerialen.
Een mooi uitgangspunt van de website:
“Naast zorg op maat, hoort ook visualiseren op maat vanzelfsprekend te zijn.”
ISAAC Nederland & Vlaanderen
ISAAC staat voor International Society for Augmentative and Alternative Communication. De Nederlandse en Vlaamse afdeling zet zich in voor mensen met een communicatieve beperking, hun omgeving en professionals die werken met ondersteunde communicatie.
Kennisplein Gehandicaptensector
Op Kennisplein Gehandicaptensector vind je veel achtergrondinformatie, praktijkvoorbeelden en methodieken rondom Ondersteunde Communicatie en visuele ondersteuning binnen de gehandicaptenzorg.
Spelpartners
Spelpartners ontwikkelt communicatiematerialen, software en visuele hulpmiddelen voor zorg en onderwijs. Vanuit jarenlange praktijkervaring worden toepassingen ontwikkeld voor onder andere mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB), autisme en andere ondersteuningsvragen.
Expect Jeugd
Expect Jeugd ontwikkelt visuele tools en trainingen voor professionals in jeugdzorg, onderwijs, overheid en hulpverlening. De materialen ondersteunen gesprekken over thema’s zoals scheiding, interculturele communicatie, 18-/18+ en jeugdcriminaliteit.
CommunicatieWijzer EMB
CommunicatieWijzer EMB biedt een uitgebreid overzicht van hulpmiddelen, methodieken en communicatiemogelijkheden voor mensen met ernstig meervoudige beperkingen (EMB), waaronder ook toepassingen met Visitaal pictogrammen.